Wist je dat Vikings, de hitserie van History Channel, eigenlijk in Ierland wordt opgenomen? Het klinkt misschien vreemd, maar we hebben een lange geschiedenis met de Vikingen. Tijd om meer te ontdekken over het Vikingverleden van Ierland.
1. Ronde torens in het Ierland van de Vikingen
Van Glendalough tot Monasterboice: Ierland heeft honderden van deze indrukwekkende torens. Toen de Vikingen hun plundertochten in Ierland begonnen, waren de vroegchristelijke nederzettingen een makkelijke prooi, vooral langs de kust en op de eilanden. Een van de vroegste Vikingaanvallen was op Lambay Island, vlak voor de kust van wat nu Dublin is. Ierland had toen geen overkoepelende heerser, maar bestond uit verschillende clans en koninkrijken, dus er was geen gezamenlijk antwoord op de Vikingaanvallen. Elk klooster moest zichzelf verdedigen, en omdat monniken niet bekendstaan om hun vechtkunsten, bouwden ze deze hoge ronde torens, met de deur hoog in de muur, om zich in te verstoppen als de Vikingen kwamen. Daar verstopten ze zich met hun boeken en andere schatten, zoals vergulde kelken. Soms probeerden de Vikingen de monniken eruit te roken, maar dat er vandaag nog zoveel van deze torens overeind staan, laat zien hoe goed ze gebouwd waren.
2. Vikingsteden in Ierland
Eerst wilden de Vikingen alleen plunderen en dan snel terugvluchten naar Scandinavië, maar de terugreis was zwaar en traag. Groepen plunderaars werden tijdelijke veroveraars toen ze besloten zich in de wintermaanden te vestigen en te wachten tot de zee in de zomer rustiger werd. Ze zochten natuurlijke havens waar rivieren in zee uitmonden. De bekendste is de plek waar de Liffey in de Ierse Zee uitmondt: daar ontdekten de Vikingen een grote inham met opvallend donker water. Dit gebied heette ‘Dubh Linn’, wat Zwarte Poel betekent, en hier bouwden ze een verdedigingsmuur. De Vikingen noemden het gebied Dyflinn, en daaruit groeide uiteindelijk de naam ‘Dublin’ die we nu gebruiken. Andere Vikingsteden zijn Wexford, Waterford, Limerick en Cork, tot op de dag van vandaag een paar van de grootste steden van Ierland. Wil je de oorspronkelijke plek van Dubh Linn bezoeken, ga dan naar Dublin Castle en bekijk de Dubh Linn Gardens, aangelegd op de plek waar ooit de Zwarte Poel lag.
3. Iers-Vikingse namen
De Vikingen hadden niet veel met achternamen: ze gebruikten ze helemaal niet. Dat moet een nachtmerrie zijn geweest voor de postbode van toen. In Ierland waren achternamen juist ontzettend belangrijk, en dat zie je nog steeds: iemand die ‘O’Reilly’ heet, is ‘van de Reilly’s’, en ‘Mac/McMahon’ betekent ‘zoon van McMahon’. Toen de Vikingen in Ierland aankwamen, noemden de Ieren hen Dubhgaill (donkere vreemdelingen) of Finngaill (lichte vreemdelingen), en men denkt dat de Vikingen die namen overnamen. De Ierse namen Doyle en McDowell stammen mogelijk af van Vikingen die de Ieren Dubhgaill noemden, en er is een regio bij Dublin die Fingal heet, wat kan wijzen op het gebied dat de Finngaill-Vikingen in handen hadden. Namen kunnen ook zijn ontstaan doordat Vikingen Ierse gewoonten overnamen: MacAuliffe komt mogelijk van ‘zoon van Olaf’, en MacManus van ‘zoon van Magnus’.
4. De Slag bij Clontarf versloeg de Vikingen… zo ongeveer.
Toen de Vikingen naar Ierland kwamen, was het een behoorlijk versnipperde samenleving. Koningen kwamen en gingen, en bondgenootschappen werden gesloten om later weer te worden verbroken. Het was eigenlijk een kleine versie van Game of Thrones, met de Uí Neill van Ulster als de Lannisters, omdat de meeste koningen hen erkenden als koning van Tara, en daarmee van Ierland. Dat veranderde allemaal toen Brian Boru, uit een kleine en vrij onbelangrijke familie in Munster, een opstand tegen de Uí Neill leidde en werd erkend als de Hoge Koning van Ierland. Daarna versloeg Brian Boru de belangrijkste Vikingmacht bij Clontarf, net buiten Dublin, en dat betekende het einde van de Vikingtijd in Ierland. De Vikingen zaten toen al zo lang in Ierland dat de Vikingen die overbleven gewoon deel werden van de Ierse samenleving.
5. De Viking-Gaelische opleving
Hoewel Brian Boru de Vikingen versloeg in de Slag bij Clontarf, werd hij gedood terwijl hij in zijn tent bad. Daardoor zat Ierland zonder Hoge Koning en was het bijna terug bij af. Dat leidde uiteindelijk tot de Normandische invasie en later tot de Britse overheersing. De Normandiërs hadden geen oog voor kunst, en hun komst stortte Ierland in een culturele afgrond. Eind 1800 beleefde Ierland een culturele opleving, en in de herleefde ‘Gaelische’ kunst is het interessant om verschillende Vikinginvloeden te zien. In de Keltische knoop verschenen nu ook magische dieren zoals draken, en edelstenen en materialen die Vikinghandelaren naar Ierland hadden gebracht. Dit laat zien dat de Vikingcultuur in Ierland bijna niet meer te onderscheiden was van de Gaelische cultuur, net zoals de Ieren zo vermengd raakten met de Vikingen dat ze één volk werden. Ben je dus Iers of heb je Ierse roots, dan zit er misschien een klein beetje Viking in jou.
Er is in heel Ierland zoveel te zien van het Vikingverleden. Mis dit belangrijke deel van de Ierse geschiedenis niet en ga mee op onze dagtrip naar Glendalough en County Wicklow. Je ziet er een paar filmlocaties van Vikings, plus een echte ronde toren en een kloosternederzetting uit die tijd. Een must tijdens je vakantie in Ierland. Reserveer vandaag nog je plek.
